Topstukken tentoonstelling

De Etruskische urnen en kisten voor de as van de overledenen zijn soms echte kunstwerken. Dit beeldhouwwerk van terracotta uit de collectie van het Nationaal Archeologisch Museum in Florence is daarvan een fraai voorbeeld.

Asurn met helm
In deze urn zaten de crematieresten van een belangrijke mannelijke krijger met een hoge sociale status. De urnen voor een vrouw hadden een deksel in de vorm van een drinknap, voor een man was dit een helm. Meestal was zowel de urn als de deksel van aardewerk gemaakt. Dat dit een rijk en belangrijk man betreft kunnen we afleiden uit de aanwezigheid van wapens in het graf en de bronzen helm die als deksel is gebruikt. De urn was behangen met sieraden en omringd door ander aardewerk dat zorgvuldig in het graf stond opgesteld. Deze manier van begraven komt al in de vroegste periode van de Etruskische cultuur (1100-900 v. Chr.) voor. De urnen hadden slechts 1 handvat, daarmee liet men zien dat de urn niet bedoeld was om te gebruiken in het dagelijks leven maar speciaal was gemaakt voor het graf.

Materiaal: brons Datering: ca. 820-780 v.Chr. Gevonden in: Tarquinia Collectie: Nationaal Archeologisch Museum, Florence

Voorouderbeeldje
Dit is een van de vijf beeldjes uit het graf van de CinqueSedie (graf van de vijf zetels). In de linker bijkamer van het graf zaten de beeldjes op de vijf uit tufsteen uitgehakte zetels. De menselijke figuurtjes stellen waarschijnlijk de voorouders voor. Ze zitten in het graf en beschermen de overledenen. Ze dragen ceremoniële kleding en daardoor wordt gedacht dat ze waarschijnlijk zijn afgebeeld op het moment van de begrafenis. De rechterarm is uitgestrekt naar voren, waarschijnlijk zijn ze weergegeven op het moment dat ze offeren., In de vooroudercultus namen de gestorvenen samen met de voorouders deel aan de rituele dodenmaaltijd.

Materiaal: terracotta
Datering: ca. 650-640 v.Chr.
Gevonden in: Banditaccia necropolis
Collectie: MuseoCapitolino, Rome

Askist met Odysseus
Het deksel van deze albasten askist stelt de overledene voor, aanliggend aan de eeuwige maaltijd. Het reliëf aan de voorkant laat een scene uit de Odyssee zien: de Grieken waren onder leiding van Odysseus op het eiland van de cycloop Polyphemos. Daar werden ze opgesloten in zijn grot en ontsnapten met een list. Odysseus verblindde de reus aan zijn enige oog. Opvallend is dat op deze askistPolyphemos is afgebeeld met twee ogen in plaats van één. Ook is de Etruskische godin Vanth afgebeeld om de mannen te helpen ontsnappen.

Materiaal: albast
Datering: ca. 200-50 v.Chr.
Hoogte: 92,5 cm
Gevonden in: Volterra
Collectie: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden

Brolio beeldje van krijger
Dit beeld maakte deel uit van een reusachtige bronzen drievoet, een standaard voor een groot bronzen bekken. Er waren drie krijgers die dienden als onderdeel van de poten. Een beeldje van een jonge vrouw (korè) ondersteunde het centrale deel van het bekken. Op de rand van het bekken waren dieren waaronder herten gemonteerd. De drievoet was een votiefgeschenk in een van de rijkste bronsdepots van de Etrusken, ontdekt in 1863. Het geschenk hoorde bij een cultusplaats waar giften werden gedeponeerd vanaf het begin van de 7de tot in de 5de eeuw. v.Chr. De beelden zijn waarschijnlijk in Chiusi geproduceerd en worden rond 560-550 v.Chr gedateerd.

Materiaal: brons
Datering: ca. 560-550 v.Chr.
Gevonden in: VotiefdepotBrolio
Collectie: MuseoArcheologico, Florence

Kanoop Sartano
Een kanoop is een aardewerken pot met een deksel in de vorm van een gezicht. Het diende als urn om crematieresten in te bewaren en werden in het graf geplaatst. Deze asurn is bedoeld voor een man, te zien aan de adamsappel. Het gezicht is gedetailleerd uitgewerkt en het heeft uitgesproken gelaatstrekken. Het hoofd werd al door de Etrusken gezien als het meest individuele element van het lichaam, en kreeg daarom veel nadruk. Boven op het hoofd zit een brandgat, mogelijk bestemd om de lucht tijdens het bakken te laten ontsnappen. De armen zijn los door de handvatten gestoken.

Materiaal: aardewerk
Datering: ca. 600-580 v.Chr.
Gevonden in: Sareano
Collectie: Rijksmuseum van Oudheden, Leiden

Holmos
Een Holmos is een standaard waar een Lebes (grote kom of ketel) op geplaatst kan worden wellicht om warme maaltijden of dranken op te serveren. Ze komen voor in de Etruskische wereld en zijn vaak gemaakt van aardewerk of brons. In het graf werden ze meegegeven zodat de doden het feestmaal konden doorzetten in het hiernamaals. Dit bijzondere bronzen exemplaar is echter gemaakt van bronsplaten en is afkomstig uit d het Regolini-Galassi graf dat in 1836 werd gevonden en waarvan de inhoud zich in de Vaticaanse musea bevindt. .Het bestaat uit twee afgeplatte bollen en is rijkelijk versierd met dieren, fantasiewezens, palmetten en vlechtmotieven. In de Regolini-Galassi tombe is behalve de Holmosook een lebes (grote ketel) gevonden, van bronsplaat en met dezelfde decoratie. Deze lebes en de holmos horen hoogstwaarschijnlijk bij elkaar maar zijn los van elkaar gevonden. De ketel is in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden te zien.

Materiaal: bronsplaat
Datering: ca. 675-650 v.Chr.
Gevonden in: Regolini-Galassi graf, Cerveteri
Collectie: MuseoGregorianoEtrusco, Vaticaanse Musea, Vaticaanstad